Wat het risico op hypoglykemie is bij verschillende diabetesmedicijnen tijdens het lopen

Je staat op het punt om een frisse neus te halen, je wandelschoenen aan te trekken en de deur uit te gaan.

Lopen is voor mensen met diabetes een van de beste dingen die je kunt doen. Het helpt je bloedsuiker stabiel te houden, verbetert je hart- en longfunctie en zorgt voor een betere nachtrust. Maar er is een klein, vervelend addertje onder het gras: een lage bloedsuiker, oftewel hypoglykemie. Niets is zo vervelend als halverwege je wandeling ineens het gevoel te krijgen dat je de controle verliest. In dit artikel bespreken we precies wat het risico is bij verschillende diabetesmedicijnen en hoe je dit slim kunt managen.

Waarom beweging je bloedsuiker beïnvloedt

Voordat we in de medicijnen duiken, is het goed om te begrijpen wat er in je lichaam gebeurt als je beweegt. Je spieren hebben energie nodig.

Die energie halen ze uit glucose (suiker) die in je bloed zit. Tijdens het lopen verbruiken je spieren dus actief glucose. Dit zorgt ervoor dat je bloedsuiker daalt, vaak al tijdens de wandeling, maar soms ook nog uren erna, zelfs als je rust.

Voor iemand zonder diabetes is dit geen probleem; het lichaam past zich automatisch aan.

Maar bij diabetes is dit mechanisme verstoord. Afhankelijk van de medicijnen die je gebruikt, kan je lichaam niet of onvoldoende compenseren, wat het risico op een hypo vergroot.

Het risico per type medicijn

Niet alle diabetesmedicijnen hebben dezelfde impact op je suikerniveau tijdens het lopen. Sommige verhogen het risico op een hypo aanzienlijk, terwijl anderen bijna geen extra risico geven.

Insuline: De grootste boosdoener, maar wel te managen

Hieronder een overzicht van de meest voorkomende medicijnen. Insuline is de bekendste en meest effectieve behandeling, maar het brengt ook het grootste risico op hypoglykemie met zich mee. Dit komt omdat insuline de glucose direct uit je bloed haalt en in je cellen stopt.

Tijdens het lopen kan de werking van insuline soms onvoorspelbaar zijn. Bij snelle (kortwerkende) insuline, zoals Humalog, NovoRapid of Apidra, is het risico het grootst kort na een injectie.

Als je net hebt gespoten en begint met lopen, kan de combinatie van beweging en insuline je bloedsuiker te snel laten dalen. Dit betekent niet dat je niet mag bewegen na een injectie, maar het vraagt om voorzichtigheid. Langwerkende insuline, zoals Lantus, Levemir of Toujeo, geeft over het algemeen minder acute hypo’s tijdens het lopen.

Echter, omdat deze insuline de hele dag door werkt, kan een langere wandeling (langer dan een uur) alsnog voor een daling zorgen, vooral als je basisdosis te hoog is. De vuistregel bij insuline is simpel: wees je bewust van de pieken van je insuline.

Tabletten die de suiker verlagen: Sulfonylureumderivaten

Plan je wandeling het liefst op een moment dat je insulinespiegel laag is, of pas je insulinedosis aan voor de wandeling (overleg dit altijd met je arts!).

Veel mensen met type 2 diabetes slikken tabletten in plaats van insuline. De meest bekende groep die het risico op een lage suiker verhoogt, zijn de sulfonylureumderivaten. Denk hierbij aan medicijnen zoals Glimepiride (bijvoorbeeld Amaryl), Gliclazide (onder andere Diamicron) of Glibenclamide. Deze medicijnen stimuleren je alvleesklier om extra insuline af te geven.

Dit gebeurt ongeacht wat je doet: of je nu rust of hard aan het lopen bent. Tijdens het wandelen verbruik je glucose, en door de tabletten maakt je lichaam nog meer insuline aan.

Dit is een dubbele werking die het risico op een hypo flink kan vergroten. Vooral bij langere wandelingen of onregelmatige eettijden kan dit voor problemen zorgen. Het nadeel van deze medicijnen is dat ze vaak lang in je lichaam blijven werken.

De veiligere opties: Metformine en SGLT-2 remmers

Een hypo kan dus ook optreden tijdens of na een wandeling, zelfs als je niets meer hebt geslikt. Gelukkig zijn er tegenwoordig steeds meer medicijnen die het risico op een hypo niet verhogen of minimaal verhogen.

Het meest voorgeschreven middel is Metformine. Dit medicijn zorgt ervoor dat je lever minder glucose aanmaakt en je spieren glucose beter opnemen. Tijdens het lopen verlaagt Metformine je suiker op een stabiele manier, zonder dat het leidt tot een plotselinge hypo.

Je kunt dus met een gerust hart wandelen zonder bang te zijn voor een acute inzinking.

Een andere groep die steeds populairder wordt, zijn de SGLT-2 remmers. Denk aan merken zoals Forxiga (dapagliflozine), Jardiance (empagliflozine) of Glyxambi. Deze medicijnen zorgen ervoor dat je suiker via de urine verliest.

GLP-1 agonisten: De populaire injecties

Hoewel dit helpt om je bloedsuiker te verlagen, is het risico op een hypoglykemie tijdens het lopen laag, tenzij je ze combineert met insuline of sulfonylureumderivaten. Het nadeel is wel dat je door deze middelen sneller uitgedroogd kunt raken, wat bij een vergelijking van diabetesmedicatie tijdens sportinspanning extra belangrijk is om in de gaten te houden.

Medicijnen zoals Ozempic, Victoza of Trulicity zijn in populariteit gestegen omdat ze helpen afvallen en de bloedsuiker verlagen.

Deze medicijnen remmen de eetlust en zorgen voor een langzamere maaglediging. Het risico op een hypo is hierbij zeer laag, omdat ze de insulineproductie alleen stimuleren als je bloedsuiker daalt. Tijdens het lopen hoef je dus weinig tot geen extra maatregelen te nemen, tenzij je ze combineert met insuline. Wel kunnen deze medicijnen zorgen voor misselijkheid, vooral na inspanning.

Dit kan verwarrend zijn: misselijkheid door een lage suiker voelt soms hetzelfde als misselijkheid door het medicijn zelf. Een goede controle van je glucosewaarden is dus belangrijk.

Hoe herken je een hypo tijdens het lopen?

Een hypo herkennen terwijl je aan het bewegen bent, kan lastig zijn. De eerste signalen kunnen vaag zijn.

Je voelt je moe, je hebt last van trillende handen, een snelle hartslag of je zweet plotseling erg veel.

Sommige mensen worden duizelig of prikkelbaar. Als je een continue glucosemonitor (CGM) gebruikt, zoals een FreeStyle Libre of Dexcom, krijg je vaak een seintje voordat het te laag wordt. Dat is een enorme steun.

Zonder CGM moet je alert zijn op je eigen lichaam. Het gevaar van lopen is dat je de signalen soms wegwuift als normale inspanningsvermoeidheid.

Praktische tips om veilig te wandelen

Om optimaal te genieten van je wandeling zonder zorgen over een hypo, volgen hier een paar concrete tips:

• Eet vooraf koolhydraten: Als je insuline of sulfonylureumderivaten gebruikt, eet dan 15 tot 30 gram langzame koolhydraten (zoals een boterham of een mueslireep) voordat je begint.
• Check je suiker: Meet je bloedsuiker vlak voor je start. Is deze onder de 5,0 mmol/l? Eet dan eerst iets.
• Zorg voor snelle suikers: Neem altijd glucosetabletten, druivensuiker of een klein pakje sap mee in je zak. Bij voorkeur in een hoeveelheid van 15 gram koolhydraten.
• Pas je medicatie aan: Overleg met je arts of je dosis insuline of tabletten verlaagd kan worden op dagen dat je meer beweegt. Dit kan al een groot verschil maken.
• Let op de duur: Een wandeling van 20 minuten heeft minder impact dan een hike van 2 uur. Pas je snackmomenten hierop aan.

Conclusie

Lopen is gezond, ook met diabetes. Het risico op een lage suiker hangt echter sterk af van de medicijnen die je gebruikt.

Gebruik je insuline of tabletten zoals Glimepiride? Dan is het risico het grootst en is voorbereiding essentieel.

Gebruik je Metformine, SGLT-2 remmers of GLP-1 agonisten? Dan kun je over het algemeen met een geruster hart op pad. Luister naar je lichaam, houd je glucosewaarden in de gaten en zorg dat je altijd iets te eten bij je hebt. Door je medicatietijdstip slim af te stemmen op je training, wordt wandelen niet alleen een manier om je suiker te verlagen, maar een activiteit waar je met plezier en veiligheid naar uitkijkt.